ჩეხეთის, მორავიისა და სლოვაკეთის ტერიტორიებზე ქრისტიანობის დამკვიდრებას ხელი შეუწყო მოციქულთა სწორი ძმების კირილესა და მეთოდეს მოღვაწეობამ. წმინდანები იქ 863 წელს, მორავიის თავადის როსტისლავის (846-870) მიწვევით ჩავიდნენ.

ალეუტის კუნძულებზე პირველი მუდმივი რუსული დასახლება კურსკის გუბერნიის მკვიდრმა, ვაჭარმა გრიგოლ შელეხოვმა დააარსა. შელეხოვს ადგილობრივ მოსახლეობასთან მშვიდობიანი ურთიერთობა ჰქონდა, თან იმასაც ცდილობდა, მათთვის მართლმადიდებლობის ძირითადი დებულებები შთაენერგა, ასწავლიდა ლოცვას და რაკი მრეწველებს შორის მღვდელი არ იყო, თვითონვე ნათლავდა.

თანამედროვე პოლონეთის შემადგენლობაში შემავალ ტერიტორიებზე ქრისტიანობამ სხვადასხვა მხრიდან შეაღწია: დიდი მორავიის სამთავროდან, გერმანული მიწებიდან და კიევის რუსეთიდან. დიდი მორავიის სახელმწიფოს გაფართოების შედეგად კრაკოვი და მცირე პოლონეთი ველიკოგრადის ეპარქიაში შევიდა.

ქრისტიანული ეპოქის დასაწყისში ალბანეთის ტერიტორია შედიოდა რომის იმპერიის პროვინციების - ილირიისა და მაკედონიის შემადგენლობაში. ქრისტიანული თემები აქ იქმნებოდა მოციქულთა ქადაგების შემდეგ. პავლე მოციქული თავის ეპისტოლეებში აღნიშნავს თანამედროვე ალბანეთის ტერიტორიაზე სახარების სიტყვის გავრცელებას (რომ. 15,19; ტიტ. 3,12; 2 ტიმ. 4,10).

თანამედროვე სერბეთის ტერიტორიაზე ქრისტიანული სარწმუნოების თესლი წმინდა მოციქულებმა ჩათესეს. IV საუკუნეში აქ უკვე არსებობდა სირმის სამიტროპოლიტო და სალონიის საარქიეპისკოპოსო. ბალკანეთის ნახევარკუნძულის მკვიდრ სერბთა პირველი მასობრივი ნათლისღება ბიზანტიის იმპერატორ ჰერაკლეს (610-641) დროს მოხდა.

1831 წელს საბერძნეთი თურქთა ბატონობისგან გათავისუფლდა და დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ იქცა. ამ მნიშვნელოვან მოვლენას ელადის მართლმადიდებელი ეკლესიის შექმნაც მოჰყვა. განთავისუფლებულ ტერიტორიებზე არსებული ეპარქიები კანონიკურად კონსტანტინოპოლის საპატრიარქოს ეკუთვნოდა.

საუკუნეების მანძილზე ღირს მამებს სამონაზვნო ცხოვრებით ტოლს არ უდებდნენ ქართველი დედები. მათი უმრავლესობის სახელი მხოლოდ ღმერთმა იცის, მათ შორის კი, ვისზეც მცირედი ცნობები მაინც შემოგვრჩა, ერთ-ერთია სქემიღუმენია თამარ მარჯანიშვილი.

თანამედროვე ბულგარეთის ტერიტორიაზე, გადმოცემის თანახმად, ქრისტიანობა წმინდა მოციქულ პავლეს ერთ-ერთმა მოწაფემ იქადაგა. ევსევი პამფილიელი წერს, რომ II საუკუნეში ბულგარეთის ზოგიერთ ქალაქში უკვე არსებობდა საეპისკოპოსო კათედრა.

ვიდრე პავლე და ბარნაბა მოციქულები ქრისტიანობას იქადაგებდნენ, კვიპროსზე თავს აფარებდნენ იუდეველთაგან დევნილი ქრისტიანები. დაახლოებით 45 წელს წმიდა მოციქულებმა სახარების ქადაგებით მოიარეს მთელი კვიპროსი. მათ, სხვათა შორის, გააქრისტიანეს რომის პროკონსული სერგი-პავლე (საქ. 13,4-12).